23 tháng chạp
Tản mạn về chuyện “Làm ăn chung”
Tôi rất nể những anh chị sẵn sàng “góp công, góp của” để cùng gây dựng một sự nghiệp. Với tôi, đó là những người có tâm huyết, dám sống chết với lựa chọn của mình. Từ ngày chập chững kiếm những đồng tiền đầu tiên cho đến tận bây giờ, tôi đã nhận không biết bao nhiêu lời mời gọi như thế. Cũng đã không ít lần tôi gật đầu, để rồi được nếm trải đủ mọi cung bậc hỉ – nộ – ái – ố của hai chữ “chung chạ”.
Đối với tôi, tìm người làm ăn chung chẳng khác nào chọn bạn đời. Có những giai đoạn, thời gian ta nghĩ về cộng sự, lo toan cùng họ còn nhiều hơn cả dành cho gia đình. Chính vì đặt nhiều tâm tư như vậy, nên mỗi lần phải chia ly – dù là vì lý do khách quan hay chủ quan – cảm giác hụt hẫng cũng chẳng khác gì một lần thất tình.
Làm ăn chung không chỉ là chung vốn, mà phải chung hệ giá trị (values) và tầm nhìn. Nếu không cùng “tần số”, thì cơ sở vật chất có sẵn cũng khó mà vận hành bền vững.
Người ta thường bắt đầu một cuộc làm ăn chung bằng những nụ cười, bằng những viễn cảnh màu hồng và những lời hứa hẹn đầy nhiệt huyết. Lúc vui vẻ, cái gì cũng dễ, cái gì cũng có thể “xí xóa” cho nhau. Nhưng đời không như là mơ, thực tế phũ phàng thường gõ cửa vào đúng lúc “đụng chạm đến quyền lợi”.
Khi con thuyền gặp sóng dữ, hoặc ngay cả khi nó chở đầy vàng bạc, cái tôi và lòng tham bắt đầu trỗi dậy. Đó là lúc những vết nứt âm thầm từ sự thiếu minh bạch trước đó bắt đầu vỡ toác.
Tôi nhận ra rằng, để bảo vệ mối quan hệ và cả sự nghiệp, chúng ta cần một sự “tàn nhẫn” cần thiết ngay từ đầu: Mất lòng trước, được lòng sau.
Đừng ngại đặt lên bàn cân những con số khô khan, những bản hợp đồng chi tiết hay những quy định phân vai rạch ròi. Việc xác định rõ: Ai là người quyết định cuối cùng? Ai chịu trách nhiệm khi thua lỗ? Lợi nhuận chia theo công sức hay theo vốn?… không phải là sự tính toán chi li, mà chính là sự tôn trọng cao nhất dành cho cộng sự.
Sự rõ ràng chính là “vắc-xin” cho tình bạn trong kinh doanh. Thà rằng chúng ta tranh luận nảy lửa trên bàn giấy để thống nhất cuộc chơi, còn hơn im lặng để rồi tích tụ uất ức, dẫn đến những cuộc chia ly trong cay đắng. Một khi trách nhiệm và quyền lợi đã được định hình, chúng ta mới có thể thảnh thơi mà tin tưởng, mới có thể nắm tay nhau đi qua những ngày giông bão mà không phải lo sợ bị “đâm sau lưng” bởi sự mập mờ.
Sau tất cả, làm ăn chung là để cộng hưởng sức mạnh, chứ không phải để tiêu hao năng lượng vào việc đoán ý và đề phòng lẫn nhau. Dù khó, nhưng nếu tìm được đúng người “cùng tần số”, sức mạnh của sự hợp lực sẽ đưa con thuyền đi xa hơn nhiều so với việc đi một mình.